Ratio als raadgever: "Hoe kunnen we beter goed doen?"

Goed doen kan beter, volgens Kellie Liket, postdoctoraal onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij pleit voor een rationelere aanpak in de charitatieve sector. De aansluiting met het gedachtegoed van Max Foundation is duidelijk. De aanleiding voor oprichters Steven en Joke Le Poole om kinderlevens de redden was emotioneel. Hun keuzes in de ontwikkeling van hun aanpak waren echter bewust en rationeel: hoe redden we zovéél mogelijk kinderlevens? 

Maar is die gekozen aanpak nog steeds de meest effectieve? Max Foundation heeft Kellie Liket gevraagd dit uit te zoeken. Hierover praat ik met Marjolijn Hekelaar, die door Liket is aangetrokken voor haar onderzoeksteam.

Best een emotioneel persoon

De Skype staat aan. Marjolijn begint te vertellen hoe ze terecht is gekomen bij het onderzoek waar we over gaan praten. Eerst studeerde ze aan de University College in Maastricht en deed daarna een Master-opleiding in Amsterdam in Conflict Resolution & Governance. “Ik zie mezelf wel aan de slag gaan als beleidsadviseur in ontwikkelingssamenwerking. Maar ja, als junior een baan vinden in deze sector is bepaald niet gemakkelijk.” Via via hoorde Marjolijn dat Kellie Liket iemand zocht voor haar onderzoeksteam. “Ik was gelijk enthousiast, en ik zou daarmee waardevolle praktijkervaring opdoen.”


Marjolijn Hekelaar

Waarom Kellie’s onderzoek Marjolijn zo aanspreekt? “Ik ben best een emotioneel persoon en laat mijn gevoel vaak spreken in de keuzes die ik maak, zoals veel mensen met mij. Binnen ontwikkelingshulp wordt er ook vaak vanuit een ‘gut-feeling’ gehandeld. Maar dit leidt niet persé tot de keuzes waar de grootste impact mee wordt behaald. Door effectiviteit als basis aan te houden, zal je misschien een ándere aanpak kiezen in het helpen van mensen.”

Wormen
Neem educatie. Het voelt logisch om arme kinderen schoolgeld te geven, zodat ze naar school kunnen gaan. Maar wat als je ontdekt dat het effectiever is om datzelfde geld te steken in het ontwormen van kinderen? Het hebben van wormen blijkt vaak de reden dat kinderen in armere landen niet naar school gaan. Marjolijn legt uit: “het doel van Kellie’s onderzoek is overigens niet om bepaalde manieren van helpen als ‘fout’ te bestempelen. Wij willen vooral laten zien hoe je bewuster keuzes kunt maken."


Schoolkinderen in Nepal (foto: Henriëtte Berger)

Aanpak Max Foundation onder de loep

Het team van Kellie Liket gaat de methodes onderzoeken die Max Foundation in Bangladesh toepast. Op basis van de kennis van toen, besloten we dingen nooit gratis weg te geven, zoals een goede latrine. Het bleek effectiever te zijn om mensen eerst bewust te maken van het belang. Dan ontstaat er vraag en willen mensen ook zelf investeren in hun latrine. Maar is dit nog steeds de meest efficiënte manier?

Ook gelooft Max Foundation dat je een hele set aan verschillende interventies moet combineren, zoals voorlichting over voeding, begeleiding bij zwangerschap en sanitaire voorzieningen. Dat voorkomt kindersterfte beter dan als je ze apart toepast. “Maar mensen krijgen dan ook veel boodschappen tegelijkertijd. Bekijft het dan wel?”.

Deze principes worden nu door het team van Kellie Liket onder de loep gelegd. Met de resultaten kijkt zij of Max Foundation de uitvoering van bestaande programma’s effectiever en efficiënter kan maken. Vervolgens zet zij ‘de ideale mix’ van interventies op papier. Het team geeft dan advies over hoe je die theorie in een doeltreffend veldonderzoek kunt gaan testen. Marjolijn: “Het is best dapper vind ik, dat Max Foundation zo haar boekje open doet. Want het kan zijn dat ons onderzoek aantoont dat de aanpak minder goed werkt is dan gedacht. Dat kan consequenties hebben voor de organisatie”.


Marjolijn (rechtsboven) in Bangladesh bij een 'child growth monitoring' sessie, een van de interventies van Max Foundation.

Flinke uitdaging voor de fondsenwerver
Evaluatie in ontwikkelingssamenwerking is op zich niks nieuws. Maar meestal wordt er gekeken of het geld is besteed volgens plan; hebben we onze projectdoelen gerealiseerd? En kunnen we de donor goed bedienen met de resultaten die zij waardevol acht? “Dit uitgangspunt is begrijpelijk. Alleen het zou belangrijker moeten zijn om te kunnen achterhalen of je met het geld het maximale hebt bereikt. En zo niet, hoe dat in de toekomst wél kan. Wat heb je dus geleerd van het project?” 
 
Dat betekent dat er meer geld voor gedegen impactmetingen nodig is. Dit geeft fondsenwervers een extra uitdaging. Evalueren is minder tastbaar, en dus minder aantrekkelijk om te financieren. Daarbij is het belangrijk dat als dingen in de praktijk niet werken, je daar eerlijk over kunt zijn naar je donors toe. Er ligt een taak bij goede doelen om dit aantrekkelijk te maken: ‘leren is goed!’. Maar er is ook een andere mindset nodig bij degenen die goede doelen steunen.

De vrouw met de tang
Vorige maand was Marjolijn in Bangladesh, in het kader van het onderzoek. Max Foundation kiest volgens haar zeker niet voor de gemakkelijkste weg. “Om een project te bezoeken moesten we veertien uur rijden, en dan nog uren met de boot. Je zit dan echt in de 'middle of nowhere'. Maar de reden wordt snel duidelijk. In dat dorp zouden mensen waarschijnlijk anders nooit de basisvoorzieningen zoals water krijgen.”


Onderweg naar afgelegen dorp in Bangladesh (foto: Carel de Groot)

Ik vraag Marjolijn wat haar daar het meeste is bijgebleven. “Er stond in dat dorp een vrouw bij een door Max Foundation geplaatste waterput. Ze stond daar met een tang in haar hand: de monteur. Ze keek zo trots, en voelde zich duidelijk verantwoordelijk voor ‘haar’ waterput. Op een of andere manier raakte me dat”.

Het valt op hoe zelfbewust en bevlogen Marjolijn is, en hoe helder zij dingen uitlegt. Naast een bekwame onderzoeker, is ze wat ons betreft ook een mooie ambassadeur voor doing good better!

--------------------
Max Foundation gaat meer doen op het gebied van “impact-maximalisatie in de ontwikkelingssector”. Naast genoemd onderzoek, zullen we onder andere workshops en een summit organiseren. We houden je uiteraard op de hoogte via onze digitale nieuwsbrieven en website!

Wil je in de tussentijd meer weten over het onderzoek van Kellie Liket? Ga dan naar www.impactmeten.nl, de pagina van het Impact Centre Erasmus.

Terug naar het nieuwsoverzicht